PHẨM QUÁN CHÚNG SANH - THỨ BẢY
DUY MA CẬT SỞ THUYẾT KINH
Hán dịch : Ngài Tam Tạng Pháp Sư Cưu Ma La Thập
Việt dịch : THÍCH DUY LỰC
PHẨM QUÁN CHÚNG SANH
THỨ BẢY
Bây giờ, Văn Thù hỏi Duy Ma Cật rằng :
- Bồ Tát nên quán chúng sanh như thế nào ?
Duy Ma Cật nói :
- Ví như nhà huyễn thuật thấy người huyễn của mình hóa ra, Bồ Tát nên quán chúng sanh như thế. Như người trí thấy trăng trong nước, thấy bóng trong gương, như dương diệm, như tiếng vang, như mây giữa trời, cho đến những vật chẳng thể tưởng tượng như lông rùa, sừng thỏ, v.v…Bồ Tát nên quán chúng sanh như thế.
Văn Thù nói :
- Nếu Bồ Tát quán như thế làm sao hành việc Từ ?
Duy Ma Cật nói :
- Bồ Tát quán như thế rồi tự nghĩ rằng, ta nên vì chúng sanh thuyết pháp nầy. Ấy tức là hạnh Từ chân thật. Hạnh Từ tịch diệt vì vốn vô sanh. Hạnh Từ chẳng nóng nảy vì vô phiền não. Hạnh Từ bình đẳng vì tam thế bình đẳng. Hạnh Từ vô tranh vì vô sở khởi. Hạnh Từ bất nhị vì trong ngoài bất hợp. Hạnh Từ chẳng hoại vì vốn là không thật. Hạnh Từ kiên cố vì tâm chẳng hoại diệt. Hạnh Từ trong sạch vì pháp tánh trong sạch. Hạnh Từ vô biên vì như hư không. Hạnh Từ A La Hán vì phá kiết tặc phiền não. Hạnh Từ Bồ Tát vì cho chúng sanh yên tâm. Hạnh Từ Như Lai vì đắc tướng Như Như. Hạnh Từ Chư Phật vì giác ngộ chúng sanh. Hạnh Từ tự nhiên vì vô nhân mà đắc. Hạnh Từ Bồ Đề vì bình đẳng nhất vị. Hạnh Từ vô đẳng vì đoạn dứt ái nhiễm. Hạnh Từ đại bi vì dẫn dắt theo Đại Thừa. Hạnh Từ chẳng nhàm chán vì quán pháp Không – Vô Ngã. Hạnh Từ pháp thí vì chẳng luyến tiếc. Hạnh Từ trì giới vì độ người pháp giới. Hạnh Từ tinh tấn vì gánh vác chúng sanh. Hạnh Từ thiền định vì chẳng thọ thiền vị. Hạnh Từ trí huệ vì vô sở bất tri. Hạnh Từ phương tiện vì thị hiện tất cả. Hạnh Từ chẳng ẩn giấu vì tâm trong sạch ngay thẳng. Hạnh Từ thâm tâm vì chẳng hành tạp nhiễm. Hạnh Từ chẳng dối vì chẳng hư giả. Hạnh Từ an lạc vì khiến người được an vui của Phật. Hạnh Từ của Bồ Tát là như thế.
Văn Thù lại hỏi :
- Thế nào là Bi ?
Đáp :
- Công đức sở hành của Bồ Tát đều cùng chung với tất cả chúng sanh.
- Thế nào là Hỉ ?
- Hoan hỉ làm việc lời ích chúng sanh mà chẳng hối tiếc.
- Thế nào là Xả ?
- Dù làm việc phước đức mà chẳng có mong cầu chi cả.
Văn Thù lại hỏi :
- Đối với sanh tử đáng sợ, Bồ Tát nên y nơi đâu ?
Đáp :
- Nên y nơi sức công đức của Như Lai.
- Bồ Tát muốn y sức công đức của Như Lai phải trụ nơi nào ?
- Nên trụ nơi độ thoát chúng sanh.
- Muốn độ thoát chúng sanh phải trừ những gì ?
- Muốn độ thoát chúng sanh nên trừ phiền não của họ.
- Muốn trừ phiền não phải hành thế nào ?
- Nên hành nơi chánh niệm.
- Thế nào là hành nơi chánh niệm ?
- Nên hành chẳng sanh, chẳng diệt.
- Pháp nào chẳng sanh, pháp nào chẳng diệt ?
- Bất thiện chẳng sanh, thiện pháp chẳng diệt.
- Thiện với bất thiện lấy gì làm gốc ?
- Lấy thân làm gốc.
- Thân lấy gì làm gốc ?
- Lấy tham dục làm gốc.
- Tham dục lấy gì làm gốc ?
- Lấy hư vọng phân biệt làm gốc.
- Hư vọng phân biệt lấy gì làm gốc ?
- Lấy điên đảo tưởng làm gốc.
- Điên đảo tưởng lấy gì làm gốc ?
- Lấy vô trụ làm gốc.
- Vô trụ lấy gì làm gốc ?
- Vô trụ thì chẳng có gốc.
Nói đến đây, Duy Ma Cật Liền nhấn mạnh rằng :
- Văn Thù ! Từ gốc Vô trụ lập tất cả các pháp. Như thế mới là thật Vô Sở Trụ vậy.
Bấy giờ, trong phòng Duy Ma Cật có một Thiên nữ thấy các vị Trời Người đang nghe thuyết pháp, liền hiện hình Thiên nữ rãi hoa trên thân các Bồ Tát và đại đệ tử. Hoa đến thân các Bồ Tát liền rơi xuống đất, đến các đại đệ tử thì dính trên thân chẳng rơi xuống. Tất cả các đệ tử dùng thần lực phủi hoa cũng chẳng phủi rớt.Lúc ấy, Thiên nữ hỏi Xá Lợi Phất rằng :
- Tại sao phủi hoa ?
Đáp :
- Hoa nầy chẳng đúng pháp nên phủi.
Thiên nữ nói :
- Chớ bảo hoa nầy chẳng đúng pháp. Tại sao ? Vì hoa nầy chẳng có phân biệt, tại nhơn giả tự sanh phân biệt tưởng mà thôi. Người ở nơi Phật pháp xuất gia, có tâm phân biệt là chẳng đúng pháp, nếu chẳng phân biệt tức là đúng pháp. Nay thử xem các vị Bồ Tát chẳng dính hoa là vì đã đoạn dứt tất cả phân biệt tưởng vậy. Ví như người đang có khiếp sợ thì phi nhơn mới được dịp mê hoặc. Cũng thế, các vị đệ tử vì đang sợ sanh tử thì sắc, thinh, hương, vị, xúc mới được dịp mê hoặc. Kẻ đã lìa được khiếp sợ thì tất cả ngũ dục đều chẳng thể mê hoặc. Kẻ biết tập (tập khí trói buộc) chưa sạch, hoa mới dính vào thân. Kẻ kiết tập đã sạch thì hoa chẳng dính vậy.
Xá Lợi Phất hỏi :
- Thiên nữ ở trong phòng nầy được bao lâu ?
Đáp :
- Tôi ở trong phòng nầy lâu như ông được giải thoát
- Ở đây lâu chăng ?
- Như ông giải thoát cũng có lâu mau sao ?
Xá Lợi Phất im lặng chẳng đáp.
Thiên nữ hỏi :
- Tại sao bậc kỳ cựu Đại Trí lại nín lặng ?
Đáp :
- Sự giải thoát vốn chẳng ngôn thuyết, nên tôi chẳng biết nói gì.
Thiên nữ nói :
- Ngôn thuyết văn tự đều là tướng giải thoát. Tại sao? Vì sự giải thoát chẳng ở trong, ngoài và khoảng giữa. Văn tự cũng như thế. Cho nên, Xá Lợi Phất ! Chẳng có sự lìa văn tự mà thuyết pháp giải thoát. Tại sao? Vì tất cả các pháp đều là tướng giải thoát rồi.
Xá Lợi Phất hỏi :
- Chẳng cần lìa tham sân si mới được giải thoát ư ?
Đáp:
- Phật vì đối với kẻ tăng thượng mạn mà nói lìa tham sân si là giải thoát mà thôi. Nếu chẳng phải kẻ tăng thượng mạn thì Phật nói tánh tham sân si tức là giải thoát vậy.
Xá Lợi Phất nói :
- Lành thay ! Lành thay ! Thiên nữ ! Nàng đắc được gì, chứng được gì mà biện tài như thế ?
Thiên nữ đáp :
- Tôi vô đắc vô chứng nên biện tài như thế. Tại sao ? Vì kẻ có đắc có chứng ở nơi Phật pháp gọi là tăng thượng mạn.
Xá Lợi Phất hỏi :
- Nàng ở nơi Tam thừa có chí cầu gì ?
Đáp :
- Dùng pháp Thanh Văn hóa độ chúng sanh thì tôi làm Thanh Văn. Dùng pháp nhân duyên hóa độ chúng sanh thì tôi là thì tôi làm Duyên Giác. Dùng pháp đại bi hóa độ chúng sanh thì tôi làm Đại Thừa.
Xá Lợi Phất ! Như người vào rừng huỳnh hoa, chỉ ngửi mùi hương huỳnh hoa, chẳng ngửi mùi hương khác. Cũng thế, nếu vào phòng nầy, chỉ ngửi mùi hương của công đức Phật, chẳng ưa ngửi mùi hương của công đức Nhị thừa.
Xá Lợi Phất ! Những vị Thích Phạm Tứ Thiên Vương và Thiên Long, quỷ, thần, v.v… vào trong phòng nầy, được nghe Thượng nhơn giảng thuyết chánh pháp, đều ưa mùi hương công đức Phật mà phát tâm Đại Thừa.
- Xá Lợi Phất ! Tôi ở phòng nầy mười hai năm, chưa từng nghe pháp Nhị thừa, chỉ nghe Phật pháp đại từ đại bi bất khả tư nghì của Bồ Tát.
- Xá Lợi Phất ! phòng nầy thường hiện tám thứ pháp khó đắc, chưa từng có. Tám thứ ấy là :
1) Trong phòng thường có ánh sáng màu vàng ngày đêm chiếu soi, chẳng nhờ ánh sáng nhật nguyệt.
2) Kẻ vào phòng nầy chẳng bị các cấu bẩn làm cho phiền não.
3) Trong phòng nầy thường có Thích Phạm Tứ Thiên Vương và Bồ Tát ở nơi phương khác đến tụ hợp chẳng gián đoạn.
4) Phòng nầy thường thuyết sáu ba la mật và pháp bất thối chuyển.
5) Phòng nầy thường trỗi âm nhạc bậc nhất của trời người, vang ra vô lượng pháp âm.
6) Phòng nầy có bốn kho tàng lớn chứa đầy bửu vật, cứu giúp kẻ nghèo hễ cầu liền được.
7) Phòng nầy vô lượng chư Phật nơi mười phương như Phật Thích Ca, Phật Di Đà cho đến Phật Sư Tử Hưởng, Phật Nhất Thiết Lợi Thành v.v… khi Thượng nhân khởi niệm, liền đến rộng thuyết pháp tạng bí mật của chư Phật, thuyết xong trở về.
8) Phòng nầy tất cả cung điện của chư Thiên và cõi Tịnh Độ của chư Phật đều hiện trong đó.
Ấy là tám thứ pháp khó đắc, chư từng có.
Xá Lợi Phất ! phòng nầy thường hiện tám pháp như thế. Người thấy việc bất khả tư nghì nầy, đâu còn ưa pháp Thanh Văn nữa !
Xá Lợi Phất hỏi :
- Nàng sao chẳng chuyển biến thân nữ đi ?
Thiên nữ đáp :
- Tôi từ mười hai năm nay cầu tướng người nữ trọn bất khả đắc mà chuyển cái gì ? Ví như nhà huyễn thuật hóa ra huyễn nữ, nếu có người hỏi sao chẳng chuyển biến thân nữ đó đi, vậy người hỏi đó có đúng không ?
Xá Lợi Phất nói :
- Không đúng! Huyễn chẳng tướng nhất định, làm sao mà chuyển.
Thiên nữ nói :
- Tất cả các pháp chẳng có tướng nhất định cũng như thế, sao lại hỏi chẳng chuyển biến thân nữ đi !
Tức là Thiên nữ dùng sức thần thông biến Xá Lợi Phất thành Thiên nữ, tự mình hóa thân giống như Xá Lợi Phất mà hỏi rằng :
- Sao chẳng chuyển biến thân nữ đi ?
Xá Lợi Phất mang tướng thân nữ mà đáp rằng :
- Nay tôi chẳng biết tại sao lại chuyển biến thành thân nữ ?
Thiên nữ nói :
- Nếu Xá Lợi Phất chuyển được thân nữ nầy, thì tất cả thân nữ cũng chuyển được. Như Xá Lợi Phất chẳng phải người nữ mà hiện thân nữ, tất cả người nữ cũng như thế, dù hiện thân nữ mà chẳng phải người nữ. Cho nên Phật thuyết: Tất cả pháp phi nam phi nữ
Tức là Thiên nữ thu nhiếp thần lực lại, thân Xá Lợi Phất trở lại như cũ. Thiên nữ hỏi Xá Lợi Phất rằng :
- Tướng thân nữ của ông nay còn ở đâu ?
Xá Lợi Phất nói :
- Tướng thân nữ chẳng còn, chằng không còn.
Thiên nữ nói :
- Tất cả các pháp cũng như thế, chẳng còn, chẳng không còn. Sự chẳng còn, chẳng không còn đó là do Phật sở thuyết.
Xá Lợi Phất hỏi Thiên nữ :
- Nàng diệt nơi đây, rồi sẽ sanh nơi nào ?
Đáp :
- Phật biến hóa sở sanh, tôi cũng theo đó sanh.
Nếu Phật biến hóa sở sanh thì chẳng phải diệt và sanh. Chúng sanh cũng chẳng phải diệt và sanh.
Xá Lợi Phất hỏi :
- Nàng bao lâu sẽ đắc Vô Thượng Bồ Đề ?
Đáp :
- Khi Xá Lợi Phất trở lại phàm phu thì tôi sẽ thành Vô Thượng Bồ Đề .
Xá Lợi Phất nói :
- Tôi làm phàm phu thì chẳng có chổ đúng .
- Tôi đắc Vô Thượng Bồ Đề cũng chẳng có chỗ đúng. Tại sao ? Bồ Đề chẳng nơi trụ, nên chẳng có kẻ đắc.
Xá Lợi Phất nói :
- Nay chư Phật đắc Vô Thượng Bồ Đề, đã đắc, sẽ đắc số như hằng sa, những việc nầy gọi là gì ?
- Ấy là dùng văn tự, số lượng của thế tục mà nói có tam thế, chứ chẳng phải Bồ Đề có quá khứ, hiện tại, vị lai.
Xá Lợi Phất! Ông đắc đạo A La Hán ư ?
Đáp :
- Vì vô sở đắc mà đắc.
Thiên nữ nói :
- Chư Phật, Bồ Tát cũng thế, vì vô sở đắc mà đắc.
Bấy giờ Duy Ma Cật nói với Xá Lợi Phất rằng :
- Thiên nữ nầy đã từng cúng dường chín mươi hai ức chư Phật, đã đắc du hí thần thông của Bồ Tát, nguyện lực đầy đủ, đắc vô sanh pháp nhẫn, trụ nơi chẳng thối chuyển. Vì theo bổn nguyện, nên tùy ý thị hiện để giáo hóa chúng sanh.
