Thế nào là sanh tử tự do?

      Đáp:  Trong Truyền Đăng Lục có một câu chuyện như sau: 
    Một vị vua nghe nói có một Thiền sư đã kiến tánh sống ẩn trong núi, bèn sai đại thần rước về Kinh thành xin thỉnh giáo. Đại thần vào núi truyền thánh chỉ của vua, Thiền sư chẳng ngó ngàng đến, cũng  chẳng chịu đi. Mời một lần, hai lần đều không được, đến lần thứ ba, vua nổi giận lên, bảo: 
      - Lần này nếu Thiền sư không đến thì hãy mang cái đầu y về.  
     Đại thần đến gặp Thiền sư, nói: 
      - Kỳ này nếu Ngài không chịu đi, vua ra lệnh phải mang đầu của ngài về. Dĩ nhiên con chẳng dám lấy đầu của ngài, nhưng e rằng đầu của con cũng không giữ được ! Mong ngài thương tình, hãy cùng con đi gặp vua. 
    Thiền sư nói: Vậy mời quan cứ đi về trước, tôi sẽ đi sau. 
    Đại thần nói: Thôi, xin ngài hãy cùng đi một lượt để con chăm sóc ngài. 
    Thiền sư nói: Cũng được. Rồi quay lại hỏi các đệ tử:  
       - Có ai muốn đi cùng thầy không? 
     Một đệ tử nói: Con xin đi cùng thầy. 
     Thiền sư hỏi: Mỗi ngày đi được bao nhiêu dặm? 
      - Năm mươi dặm. 
      - Không được. 
    Vị khác nói: Con xin đi cùng thầy.
    Hỏi: Mỗi ngày đi được bao nhiêu dặm?
     - Bảy mươi dặm.
     - Không được.
    Vị khác xin đi cùng, hỏi: Mỗi ngày đi được bao nhiêu dặm?
    - Chín mươi dặm.
    - Cũng không được.
    Cuối cùng, Thị giả nói: Con xin đi cùng thầy. 
    Hỏi: Mỗi ngày đi được bao nhiêu dặm?
    Thị giả đáp: Con không biết, hễ thầy đến là con đến. 
    Thiền sư nói: Vậy thì được.
    Nói xong liền ngồi ngay thị tịch, Thị giả cũng đứng một bên tịch luôn. Đại thần mới biết uy quyền của vua chẳng thể áp đặt cho Thiền sư. Cho nên sanh tử tự do, tự mình làm chủ được mới dứt hết tất cả khổ. Hễ còn một chút khổ chưa dứt sạch, dù muôn ngàn kiếp sau khổ còn trở lại, cũng chẳng được gọi là tự do tự tại, vì còn bị thời gian số lượng hạn chế. Sự tích cực của Phật pháp là hiển bày sự dụng chẳng bị hạn chế, không gì có thể so bằng.